Kun je met handgeschreven document afwijken van wettelijk erfrecht?

Jan heeft geen testament, is ongetrouwd en heeft geen kinderen. Wel heeft hij een zus. Sinds 2005 had hij een relatie met Suze, die kinderen had uit een vorige relatie. In 2021 probeert hij een testament op te laten stellen, maar dat komt nooit tot een afronding. In 2025 moet Jan worden geopereerd. Een maand ervoor stelt hij een handgeschreven document op, waarbij een aantal mensen een deel van zijn vermogen moeten krijgen. De inhoud daarvan wijkt iets af van het concepttestament uit 2021. Hij geeft het document in bewaring bij zijn accountant. Als Jan komt te overlijden, is de vraag: wie heeft er nu recht op zijn nalatenschap?

Op grond van de wettelijk versterfregels is Jans zus enig erfgenaam. De andere in het document genoemde personen zijn het daar niet mee eens. Onder verwijzing naar de rechtspraak over concepttestamenten stellen zij dat er volstrekte zekerheid bestaat dat de inhoud van het handgeschreven document overeenstemt met de laatste wil van de erflater. Rechtbank Den Haag buigt zich over de zaak.

Notaris buiten beeld

De rechtbank overweegt dat het handgeschreven document is opgesteld zonder tussenkomst van een notaris, zodat de waarborgen die daarmee samenhangen niet in acht zijn genomen. Er is bijvoorbeeld geen notaris geweest die heeft getoetst of het ook echt de wil van Jan was en of hij de gevolgen kon overzien. Nu het handgeschreven document geen door een notaris opgesteld concepttestament is, gaat het beroep op de rechtspraak en de leer van de volstrekte zekerheid niet op.

Oordeel rechtbank

Uit de diverse handelingen van de erflater kan wel worden afgeleid dat hij zijn nalatenschap anders heeft willen verdelen dan volgens het wettelijke erfrecht. Maar er is niet met zekerheid vast te stellen wat de erflater precies heeft gewild. Zijn wensen zijn in de loop der jaren op onderdelen gewijzigd en het handgeschreven document komt niet exact overeen met een concepttestament uit 2021. Kortom, de rechtbank oordeelt dat het handgeschreven document geen aanleiding vormt om op grond van de redelijkheid en billijkheid af te wijken van het wettelijke erfrecht.