Erfopvolging raakt aan de diepste persoonlijke keuzes van mensen. Soms leidt dat tot conflicten als een familielid buitenspel komt te staan. In een recente uitspraak van de Rechtbank Den Haag ging het daarover. Een dove Scheveningse (hierna: erflaatster) liet haar vermogen na aan een Belgische vrouw en haar echtgenoot. De familie is een rechtszaak begonnen om het testament aan te vechten. Er is in hun ogen veel bewijs dat de erfgenamen onbehoorlijk veel invloed op de erflaatster hebben uitgeoefend en dat het testament nooit echt haar laatste wil kan zijn geweest.

Online beïnvloeding is nog geen juridisch wilsgebrek
Wat is het verhaal? Erflaatster leert via het online spel Habbo Hotel de Belgische mensen kennen. Het contact intensiveert. Uit honderden veiliggestelde screenshots blijkt dat de erflaatster nauwelijks beslissingen nam zonder goedkeuring van de Belgische erfgenamen. De familie ziet een patroon van afhankelijkheid, controle en emotionele druk. Maar de rechtbank kijkt anders. Beïnvloeding is niet verboden. Het erfrecht kent maar een beperkt aantal vernietigingsgronden: bedrog, dwaling, bedreiging of het ontbreken van wilsbekwaamheid. Dat iemand volgzaam, kwetsbaar of sociaal geïsoleerd is, maakt een testament juridisch nog niet ongeldig. De rechter stelt vast dat de erflaatster wist wat zij deed.

De sleutelrol van de notaris – en waarom die hier doorslaggevend was
Cruciaal in deze zaak is de rol van de notaris. Die sprak de erflaatster zelfstandig, zonder aanwezigheid van andere personen. De notaris toetste haar wilsbekwaamheid, besprak alternatieven en legde vast dat er bewust werd gekozen voor de Belgische erfgenamen. De familie probeerde nog een andere route: misbruik van omstandigheden en de redelijkheid en billijkheid. Ook die deur bleef dicht. De wetgever heeft bewust bepaald dat misbruik van omstandigheden géén zelfstandige vernietigingsgrond is bij testamenten. Juist om te voorkomen dat achteraf, bij onvrede, elk testament ter discussie kan worden gesteld. De rechter bevestigt dat uitgangspunt keihard.

Conclusie: wie een testament wil breken, moet met zwaar, concreet en juridisch bewijs komen. Chats, hoe schrijnend ook, zijn daarvoor onvoldoende.